We weten het allemaal: een ongeluk zit in een klein hoekje. Soms ga je even zonder leuning te gebruiken de trap op. Of stap je zonder badmat de douche uit. Zolang dit goed gaat, is er niets aan de hand. Toch heeft ergotherapeut Jacqueline Bos-Meijer praktische tips. Voor extra veiligheid in huis of wanneer het vanwege gezondheidsredenen nodig is om aanpassingen te doen.

Als ergotherapeut helpt Jacqueline al ruim veertig jaar mensen om langer thuis te blijven wonen. “Ergotherapie draait om zelfstandig blijven doen wat voor jou belangrijk is. Denk aan opstaan uit een stoel, koffie zetten of aankleden. Juist die gewone dagelijkse dingen maken het verschil.”

Makkelijke aanpassingen
Veel ongelukken in huis zijn te voorkomen. “Losse kleedjes zijn een bekende valkuil”, vertelt Jacqueline, “die schuiven snel weg. Haal ze weg of plak ze vast met tapijttape. Let ook op losse snoeren, volle looppaden en kleine krukjes die niet stevig staan.” Ook verlichting is belangrijk. “Vooral ’s nachts”, zegt Jacqueline. “Zorg voor goede verlichting op de route van bijvoorbeeld bed naar toilet. Een lampje met bewegingssensor is ideaal, dan hoef je niet in het donker te zoeken naar een knop. Ook kun je overal handsteunen plaatsen.” Tegenwoordig zijn dat soort spullen makkelijk verkrijgbaar, bijvoorbeeld bij een bouwmarkt. Juist als het thuis nog goed gaat, adviseert Jacqueline om alvast kleine aanpassingen te doen.

Steuntje in de rug
Er zijn ook genoeg hulpmiddelen als iemand om gezondheidsredenen niet alles meer op eigen kracht kan. “Bij weinig kracht in de handen kan een verdikt handvat om bestek helpen.” Jacqueline ziet met eigen ogen hoe cliënten opleven als ze bepaalde handelingen weer zelf kunnen. “Ze kunnen met een kussentje weer een boek lezen, breien met speciale hulpstukken of dankzij tips weer zelf koken. Ik had ook een cliënt die vanwege gezondheidsredenen een elektrische rolstoel nodig had. Dat was best een overgang. Later zag ik haar tevreden een rondje maken op straat. Dat is fijn om te zien.”

Na veertig jaar ergotherapie ziet Jacqueline een andere, opvallende trend. “De laatste jaren zie ik veel boxprings. Dat zijn hele comfortabele bedden, maar wel erg hoog. Als je op een bedrand zit, moeten de knieën ongeveer in een hoek van negentig graden staan. Dat maakt opstaan veiliger. Bij een te zachte boxspring wordt dat vaak lastiger en neemt het risico op vallen toe. Ook passen bedsteunen hier niet altijd in. Denk daar bij de aanschaf dus aan.” Een andere tip voor in de slaapkamer gaat over het beddengoed: “Satijnen lakens kunnen helpen om makkelijker te draaien in bed.”

Tot slot zijn er de bekende hulpmiddelen zoals een aangepaste stoel, rollator of kalenderklok bij vergeetachtigheid. “Bij geheugenproblemen helpen duidelijke stappen en vaste volgordes. Bijvoorbeeld met plaatjes of een simpel stappenplan voor koffiezetten.” Dat is dan ook de kern van ergotherapie. Jacqueline: “Waar een fysiotherapeut vaak werkt aan het weer kunnen bewegen, kijken wij vooral naar hoe iemand dagelijkse handelingen zo goed mogelijk kan blijven doen. Soms door te oefenen, soms met een hulpmiddel of een kleine aanpassing in huis.”

Zoveel mogelijk zelf doen
Naast alle aanpassingen in spullen, is het belangrijk om zoveel mogelijk zelf te blijven doen. “Partners of kinderen nemen vaak uit bezorgdheid te veel over. Begrijpelijk, maar juist door dagelijkse handelingen zelf te blijven doen, blijf je langer actief. Dat houdt niet alleen je spieren in beweging, maar ook je brein.”

Hulp vragen mag vroeg
Veel mensen denken dat ergotherapie pas nodig is als het echt zelf niet meer gaat. “Juist eerder hulp vragen is slim. Dan kun je problemen vaak voorkomen.” Ergotherapie is direct toegankelijk. Een verwijzing is niet altijd nodig, maar vaak wel wenselijk omdat dit anders extra tijd kost. Vanuit de basisverzekering wordt jaarlijks tien uur vergoed. Jacqueline besluit: “Met kleine veranderingen kun je vaak al veel bereiken.”